على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
987
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و فراوان . و نزديك و قريب و جوار و همسايگى . و زور آور و سخت و صلب و درشت . و اضطراب و تشويش . و رنج و اندوه و ملول و ستوه و آزرده و محزون . و دهان معشوق . و قحط و لم يزرع و سنگ . و قيد عصارى . و بار شكر كه به روى خر حمل شود . و دوالى كه بدان بار را بند كنند . و تسمه و نوارى كه بر زين اسب مضبوط كنند . و درهء كوه . و هر صفحه و يا تختهاى كه نقاشان اظهار صنعت خود بر آن كنند . و نگار خانهء مانى . و كتاب دهم از كتب زردشت . واخ . جائى در تركستان كه تركان تنگى كه در خوش صورتى ضرب المثلاند بدانجا منسوب مىباشند . واخ . ناحيهاى در بدخشان . و تنگ آمدن : نزديك آمدن و پريشان گرديدن و بستوه آمدن . و تنگ شدن : كم وسعت شدن و در راه بد شدن و لذيذ شدن و آشفته خاطر شدن . و تنگ فرا گرفتن : مغموم شدن و بيزار گشتن و دلتنگ شدن . و تنگ كردن : در بند كردن و حبس نمودن و پابند نهادن و اشكالات آوردن و اعتراض كردن و ممانعت كردن . و تنگ نمودن : فراهم كشيدن . و به تنگ آمدن : و يا به تنگ شدن : مغموم و محزون شدن و خشمناك شدن . و به تنگ آوردن : بىنهايت ستم كردن و رنج رسانيدن . و دل به تنگ آوردن : بخاطر كسى رنج رسانيدن . و ديدهء تنگ : چشم آزمند و حريص . و سال تنگ : سال قحط . و تنگ تركان : اخ . نام جائى در تركستان كه مردم آنجا در زيبائى معروفاند . و تنگ شاپور : اخ . نام جائى در نزديكى گازران . تنگ ( teng ) ا . پ . منقار مرغان . تنگ ( tong ) ا . پ . كوزهاى كه شكمش كلان و گردنش كوتاه و دهانش تنگ باشد خواه از سفال بود و يا جز آن مانند تنگ آبخورى و تنگ بلور و تنگ روى . تنگاب ( tang b ) ا . پ . پاياب و كم عمق . تنگاتنگ ( tang - tang ) ص . پ . منضغط و فشرده و سخت چسبيده و متصل . تنگ اختلاط ( tang - extel t ) ص . پ . بشدت مخلوط . تنگار ( tanag r ) ا . پ . بوره . تنگ آستين ( tang - stin ) ص . پ . مفلس و تهى دست و بىنوا و ديندار . تنگ آستينى ( tang - stini ) ا . پ . تهى دستى و افلاس و دين دارى . تنگ آغوش ( tang - qovc ) ص . پ . سخت در آغوش گرفته . تنگ اندام ( tang - and m ) ص . پ . باريك اندام . تنگاى ( tang y ) ا . پ . تنگى و ضيق و جاى تنگ و درهء كوه . و گور و قبر . و عالم . و كالبد آدمى . تنگبار ( tang - b r ) ا خ . پ . نامى از نامهاى بارى تعالى جل شانه . و شخصى كه همه كس را در نزد او راه نباشد و بدشوارى بار يابند . و چيز نادر و چيزى كه بدشوارى بدست آيد . و چيز بىبها و بىقدر . و يك لنگهء از بار تنگ بخت ( tang - baxt ) ص . پ . كم بخت و بىنصيب و بدبخت و تهى دست . تنگبيز ( tangbiz ) و ( tanogbiz ) ا . پ . موبيز و غربال . تنگ پيغوله ( tang - payqule ) ا . پ . دنيا و روزگار . تنگت ( tenget ) ا خ . پ . قصبهاى ما بين كولاب و حصار . تنگ تاب ( tang - t b ) ص . پ . كم حوصله و بسيار تند . و سست و ناتوان . تنگ تنگ ( tang - tang ) ص . پ . بسيار فراوان . تنگ جام ( tang - j m ) ص . پ . به آسانى مست . تنگ جاى ( tang - j y ) ا . پ . تنگى و استوارى و مضبوطى و دشوارى و سختى و تنگدستى و كم يا بى . و آزمندى و بخل و امساك . تنگ چشم ( tang - cacm ) ص و ا . پ . بخيل و ممسك و حريص . و كور و مردم ترك و ديوسار . و زنى كه جز يك شوهر نديده باشد . تنگچه ( tang - ce ) ا . پ . پول نقرهء كوچك . تنگحال ( tang - h l ) ص . پ . تنگدست و مفلس و فقير و تهى دست . تنگحالى ( tang - h li ) ا . پ . فقر و تنگدستى و تهى دستى و مسكنت و درويشى . و نكبت و بد بختى . تنگ حوصلگى ( tang - havsalagi ) ا . پ . بىصبرى و تند خوئى و غضبناكى . تنگ حوصله ( tang - havsale ) ص . پ . آنكه نمىتواند پنهان كند نهفتنىها را . و فرومايه و كمينه . تنگ خو ( tang - xu ) ص . پ . بد خو و كج خلق . تنگ خوئى ( tang - xu'i ) ا . پ . بد خوئى . تنگدست ( tang - dast ) ص . پ . فقير و مفلس و بىچيز و تهى دست . و ممسك و بخيل . تنگدست ( tang - dast ) ا . پ . مسند كوچك و مسندى كه كم بدست آيد . تنگدستى ( tang - dasti ) ا . پ . فقر و مسكنت و درويشى . و بخل و امساك . و ناتوانى و عدم قدرت . تنگدل ( tang - del ) ص . پ . دل فگار